Aladağlar Flora

Onosma alba roseum, foto: Jassam Saka. Konum, Aladağlar, Sarımemet'in Yurdu kapının kuzey kesimleri

Onosma alba roseum, foto: Jassam Saka. Konum, Aladağlar, Sarımemet’in Yurdu kapının kuzey kesimleri

2012 yılı Haziran ayında Aladağların çiçeklerini tanımak için Sarımemetler,Emli Vadisi ve Oluksekisi yaylası civarında yaptığımız amatör bir haftasonu arazi çalışması esnasında bakış açımızın genişlediğini hissedebiliyordum. Sadece çiçekler değildi konumuz. Buzul-karst morfolojisinden, Emli ormanının özelliklerine, hastalıklarına, çevre koruma master planlarına kadar birçok şeyi konuştuk, öğrendik. Bu tecrübe, bize geçmişin o kaygısız günlerini ve uzmanlaşmanın öncesinde amatör naturalistin doğadan ilham alma ve iyi olma haline yakın bir deneyim yaşatmıştı (Aladağların Yazlık Kıyafetleri yazısı işte o coşkulu hali anlatır). Dağcılığı, spor olarak algılamanın dışında görmek için dağlara, tırmanmak dışında da gitmek gerektiğinin farkına varmıştım sanırım. İşte bu çabamızı her sene düzenli biçimde başka vadilerin çiçeklerini tanımak üzere planlayalım ve gözlemlerimizi bültenlele yaygınlaştıralım istemiştik (Bu konuda bir kaç çiçek fotoğrafı ve bülten fikrini de Aladağlar’ın Çiçekler -spoiler- albümde yayınlamıştım). Biz biraz garip insanlar olacağız ki, siteyi belli bir kalite ve bilimsel standarda getirene kadar açmama kararını aldık ama açık biçimde biliyorduk ki bu siteyi hayatta tutmak bizim dışımızda geniş bir dağsever gurubunun da katılımı olduğu ölçüde mümkün olabilirdi.

Dün akşam Duygu Başoğlu ile, aladaglarflora.wordpress.com sitesini kurduktan üç buçuk sene sonra artık herkese açmaya karar verdik. Dileriz ki, Aladağlara giden ve bitki zenginliğine tanıklık eden herkes bir şekilde Aladağlarflora’ya da katkılarını koyarlar. Çünkü herkesin yapabileceği pek çok şey var. Fotoğraf, not, hava durumu, tür yayılımı tespiti dışında birlikte belli türler ya da renkler üzerinden pek çok şey yapabileceğimize inanıyorum. Bölgenin yerel halkı ve özellikle çocuklarıyla belki…

Ali Değer Özbakır ve Duygu Başoğlu
-Projeye katkılarından dolayı Bilge Ar, Jassam Saka, Esra Ergin ve
Cengiz Kayacılar hocamıza teşekkürlerimizle

Rasathane yaban çiçekleri

Kandilli rasathanesi bir tepenin üzerine kurulu. Burası hakkında birşey yazmak için kusura bakmayın adımı dağdelisinden tepedelisine çeviremeyeceğim. İdare edin efendim!

Rasathanesinin bahçesinde Aladağlarda gördüğüm bazı çiçeklerin aynılarından görüyordum. Yaklaşık bir ay önce havalar henüz soğukken mavili morlu Arap sümbülleri açtılar (Aladağlar’daki Arap sümbülü için bkz. bu link). Çok kısıtlı bir bölgede görüyordum onları, çoğunlukla kuzeye bakan Rasathanenin en yüksek noktası civarlarında. Onların olduğu yerlerde buruşturulup atılmış kokulu kağıtları andıran çiçeklerden yok. Ya beyaz ya da sarı papatyalarla daracık bir bölgede bir arada yaşıyorlar. İçimden diyordum ki, “işte bak, bunlar soğuk ve yüksek yerleri seviyor aynı Aladağlar gibi!” Fakat yüksekliği anca 100 metreyi geçen ve kuzeye baksa bile açık arazi olan Kandilli habitatını dikkate alırsak yaptığımın hüsnükuruntu olduğuna şüphe yok. Zaten o sırada Kandilli’nin yer aldığı tepenin kenarındaki bir vadide, güneye bakan alçak yamaçlarda birkaç koloni daha gördüm. Yaklaşık iki hafta önce ise birçoğu ölmüştü, şimdi ise hiçbiri yok ortada.
Yazının devamı ve fotoğraflar için tıklayın

Aladağlar çiçekleri -spoiler-

Aladağların yazlık kıyafetleri başlıklı yazıda belirttiğim gezintimizi, geziyi yaptığımız arkadaşlarımla birlikte ufak bir bülten haline getirmeye çalışıyoruz. Hala üzerinde çalışıyoruz fakat bir ufak spoiler vereyim istiyorum. Aşağıda fotoğrafını koyduklarım, Haziran başında Aladağlar’da açan çiçeklerin azıcık bir kısmı. Bülten bittiği zaman çok daha fazlasını göreceksiniz.

P.S. Tür ve alt tür tayin tayinlerinde hata yapmışsam lütfen bildirin.

Aladağların yazlık kıyafetleri

Öncesi


Gözlerim daima vadilerini taçlandıran zirvelerinde dolaşır Aladağlar’ın. Bir yabancının ilk defa geldiği şehri keşfeden gözleri gibi, yukarılarda. Gündüzün boz, gün batımının ala ve gecelerin karanlık renkleri arasında, seçmeğe çalıştığım sadece duvarlar, yüzeyler ve çatlaklardır. Sorsan Aladağlarda ne buluyorsun diye: “kireçtaşı, dibine kadar kireçtaşı” derim; yanlış olduğunu bile bile- Russell’a, güya, “dibine kadar kaplumbağa” yanıtını veren yaşlı kadın misali… Aladağlar benim için haftasonlarına sığdırılmış bir maceradır.

Şu ana kadar bu macera, yukarıda yazdıklarımdan da tahmin edebileceğiniz üzere sadece tırmanmak olmuştu. Üzelerek söylemem gerekiyor ki, bu tırmanma eylemi eskiden açılmış, iyi bilinen rotalardan da öteye geçmemişti. Türkiye’de onca bilinmeyen, gidilmeyen, keşfedilmek için bekleyen dağ, yayla, tepe varken ben illa artık adları alfanumerik karakterlerle tanımlanan bir takım rotalara gitmeye devam ettim / ediyorum. Bu durumu bir nebze de olsa kabullenebiliyorum, ama artık dur demek istediğim başka bir konu var: Aladağları rotalarından farklı tasavvur edemiyor olmak. Çünkü sanki benim için Aladağlar hep çıplak.

Sonrası: dağdelisi dağ çiçeklerini sularken


Aladağlar barındıdığı fauna ve flora bakımından çok önemli bir doğa koruma alanı. Bu alanın önemi ve sorunları ile ilgili çok az bilgili olmak, kültürel mirasını hiçe saymak korkunç bir şey. Dağcılığı sırf sportif bir süreç olarak görmek veya içsel bir serüven kapsamında değerlendirmek bence eksik bir tutum. İşte bu yüzden Aladağlar hep çıplaktı. İşte bu yüzden uzun zamandır gittiğim Aladağlar’da artık yere de bakmanın vakti gelmiş olmalıydı!

Yere bakınca ilk gözlemim ise şu oldu: Aladağlar’ın çok çeşitli kıyafetleri var! 1 Haziran akşamı dört arkadaş bu modayı takip etmek amacıyla, 2012 İlkbahar – yaz defilesini seyretmeye Sarımemetler yurduna doğru yola koyulduk. Bu geziyi bir ay öncesinden planlamıştık ve Niğde Üniversitesinden Dr. Cengiz Kayacılar’ın rehberliğinde iki günlük Aladağlar’ın florasına ufak bir giriş yaptığımız arazi gezisini gerçekleştirdik. Gezi tek kelimeyle harikaydı. Kısacık iki gün içerisinde bakış açımızın genişlediğini hissedebiliyordum. Sadece çiçekler de değildi konumuz. Buzul-karst morfolojisinden, Emli ormanının özelliklerine, hastalıklarına, çevre koruma master planlarına kadar birçok şeyi konuştuk, öğrendik.

Cengiz Kayacılar’a rehberliği ve arkadaşlığı için çok teşekkür ederim. Deneme yayınında olan web sayfasını muhakkak ziyaret edin! İçeriği oldukça zengin olmasının yanında foto galeri kısmında dağda görebileceğiniz çiçekler ve renkler hakkında fikir sahibi olacağınıza inanıyorum.