2012 …

2011 yılı için derleyerek başladığım dünya dağcılığı özetlerini gelenekselleştirmek için bu sene de paçaları sıvadım! Yazıya başlamadan önce alpinist ve planetmountain sitelerinde 2012 yılında haberi yapılan tüm tırmanışları sıraladım. İnanın hepsi birbirinden inanılmaz tırmanışlarla, pek verimli geçmiş 2012. Fakat geçen sene olduğu gibi, zaman darlığı sebebiyle, birçok tırmanışı bu yazıda konu edemeyeceğim. Eğer itirazınız olursa belirtin, emin olun dikkate alırım. Tırmanışları seçerken mümkün olduğunca dağcılığın genelini ilgilendirmesi ölçütünü kabul ettim. 2012 yılını dağcılık açısından özetleyecek iki nitelik saymak gerekseydi şahsi fikrimce biri “kayıplar” diğer ise “tartışmalar” yılı olurdu.

Simone Moro'nun Everest'e tırmanan rehber ve dağcılardan oluşan kuyruğu çektiği fotoğraf herhalde 2012'nin en meşhur görüntülerinden biri olarak hafızalara kazınacak. 25 ve 26 Mayıs tarihlerinde 150 kişinin dağın zirvesine ulaşması suretiyle dağ istem dışı bir rekora sahne olmuş bulundu.

Foto 1. Simone Moro’nun Everest’e tırmanan rehber ve dağcılardan oluşan kuyruğu çektiği fotoğraf herhalde 2012’nin en meşhur görüntülerinden biri olarak hafızalara kazınacak. 25 ve 26 Mayıs tarihlerinde 150 kişinin dağın zirvesine ulaşması suretiyle dağ istem dışı bir rekora sahne olmuş bulundu. Kaynak: planetmountain. Fotoğrafı çeken meşhur dağcı Simone Moro, Everest için bir “eğlence parkı” yakıştırmasını yaparken, linkteki yazı tüketim çılgınlığının ve bunu sömüren ticari turların sebep olduğu olayları bir kez daha bize hatırlatıyor. Size sormak istiyorum, hayattaki en büyük tutkunuz dağcılık olsaydı acaba fotoğraftaki kuyrukta olsanız ne hissederdiniz?



Kah Patagonya, kah Karakorum cenahlarında dağcılık etiği açısından ciddi tartışmalar vuku bulurken -ki her iki bölgede de failler arasında ortak bir şahıs, Hayden Kennedy vardı-, Türkiye dağcılığını ise farklı bir takım tartışmalar meşgul ediyordu. Bunların başında yüksek dağlarda, uzlaşma sonucu alınan boltlamama kararlarının ihlali ve dağcılık federasyonu seçimleriydi. Kayıplarımız arasında ise dünyanın ilk tırmanılan 8000 metrelik dağı olan Annapurna (8091 m)’ya gerçekleştirilen başarılı ekspedisyonun yaşayan son üyesi, efsanevi Fransız dağcı Maurice Herzog; 1953 Everest ekspediyonunun yaşayan son İngiliz üyesi ve Hillary ile Norgay’ın zirve yolunda karşılaşacakları en büyük engel olan Khumbu Icefall içerisinde güvenli bir rota çizerek dağcılık tarihinde öncü bir yere sahip olan Mike Westmacott; belki de dünyanın en güzel tırmanan insanı, spor tırmanışın gelişmesine ön ayak olan Patrick Edlinger; Reinhold Messner’in “hocam” dediği efsanevi Avusturyalı alpinist Sepp Mayerll aramızdan ayrıldılar. İsterseniz hızlı bir dünya dağlar turu yapalım ve 2012’ye damgasını vuran tırmanışlar ve tartışmaları tekrar hatırlayalım.

Foto 2. Soldan sağa ayatakiler: Cerro Torre (3128 m), Torre Egger (ca 2850 m) ve  Aguja Standhart (ca. 2700 m) Fotoğraf: Pete McGregor  @ http://worldsenz.blogspot.com/2011_11_01_archive.html

Foto 2. Soldan sağa ayaktakiler: Cerro Torre (3128 m), Torre Egger (ca 2850 m) ve Aguja Standhart (ca. 2700 m) Fotoğraf: Pete McGregor @ http://worldsenz.blogspot.com/2011_11_01_archive.html


Tartışmaların odağında herhalde Messner’in “bir çığlığın taşlaşmış hali” benzetmesini kullandığı granitten oluşan devasa kule Cerro Torre’nin (Foto 2) Kompressor rotasının boltlarının kesilmesi yer alıyordu (link). Kompressor rotası, 1970 yılında Cesare Maestri ve arkadaşları tarafından gaz tahrikli bir kompresör yardımıyla açılmıştı. Rota artık hiçbir dürüst dağcının uygulamak istemediği “kuşatma/fetih” tipi dağcılığın ikonu olarak tarihte yerini alırken, dağların dağı üzerinde ibretlik bir manzara sunuyordu. Bu rotanın hikayesini başka bir yazının hikayesi olsun biz şimdilik haberlere devam edelim. Rota üzerinde Hayden ve Kennedy’nin boltları sökmeleri üzerinde yaptıkları açıklama bu linkte. Malesef bu açıklamada kendilerini birer özgürlük savaşçısı, yeni jenerasyon alpinizmin üstün neferleri gibi görüyor olmaları adamlara karşı hızlı bir yargıya varmamı sağlayıverdi. Her ne kadar ikilinin boltları kesmeleri, yaşayan dağcılık ilahlarını memnun etmiş olsa bile (link), Arjantinli tırmanış topluluğunun onayına almaya gerek bile duymadan yaptıkları bu eylem büyük tepki doğurdu (linkte İtalyan dağcıların metni yer alıyor. Tartışmalara birçok dağcılık sitesinin forum kısımlarında ulaşabilirsiniz). Kompressor’ün bu temiz halinden faydalanan ilk fırsatçı David Lama rotanın ilk serbest çıkışını yaptı (haber).

Kennedy, Cerro Torre’den sonra soluğu Karakorum dağlarında alarak önce K7 doğu yüzünün (link) Dempster ve Novak ile birlikte ilk çıkışını yaptı ardından Dempster ve Wharton ile birlikte Ogre I (link) tırmanışlarını gerçekleştiri. Bu haberi daha evvel “Başarı?” adlı yazımda tanıtmış ve eleştirmiştim. Öncelikle, her iki tırmanış da son derece zor ve teknik olarak etkileyici olduğunu belirtip büyük bir başarıya imza attıklarını kabul ediyorum. Günümüzün yıldız dağcısı Steve House da bu yaz dönemini “Yüksek dağlarda muhteşem bir sezon” olarak nitelerken bu iki tırmanışı işaret ediyordu. Ancak teknik anlamda çok zor olan bu tırmanışı gerçekleştirmek, beyin ödemi ile cebelleşen arkadaşlarını kaderine terketmek pahasına olduğunda, be bu tırmanışı “dağcılık etiği” anlamında bir başarısızlık olarak görüyorum.

Polonyalı dağcılar, oksijen desteği kullanmaksızın Gasherbrum I (8080 m)’nin ilk kış tırmanışını gerçekleştirerek Polonya dağcılık ekolü hanesine bir yeni başarı daha eklediler (link1|link2). Hatırlamayanlar için tekrar edeyim, dünyadaki 14 adet 8000lik dağın sadece 11 tanesi kış çıkışına sahne oldu ve bu 11 çıkışın 9 tanesi Polonyalılar tarfından gerçekleştirildi! Polonya dağcılığını konu alan bol ödüllü “Freedom Climbers” kitabı 2011’in sonbaharında çıktı -okumayı dört gözle bekliyorum (Yeri gelmişken Homer kitapevinin bastığı ve Nedim Sipahi tarafından Türkçe’ye çevirilen meşhur Polonyalı kadın dağcı üzerine yazılmış “Hayaller Kervanı, Wanda Rutkiewicz’in Yaşamı” adlı kitap Türk okuyucuların beğenisine sunulmuş oldu). Böylece geriye kış tırmanışı yapılmamış üç 8000lik kaldı. Bunlar K2, Nanga Parbat ve Broad Peak. Bu sene Nanga Parbat’a Simone Moro ve Denis Urubko ve tarafından düzenlenen kış tırmanışı denemesi ise güvenlik sebebiyle iptal edildi (link). Nanga Parbat demişken… Sandy Allan ve Rick Allen dağ üzerinde yer alan yaklaşık 10 kilometrelik Mazeno sırtının ilk traversini yaparak on sekiz günlük bir tırmanış serüveniyle zirveye vardılar (link)

Tre Cime di Lavaredo / Dolomitler. Kaynak: http://naith.caelestralia.net/tag/tre-cime-di-lavaredo/

Foto 3. Tre Cime di Lavaredo / Dolomitler. Kaynak: http://naith.caelestralia.net/tag/tre-cime-di-lavaredo/


Son olarak, Dolomitlerin meşhur üçlüsü Tre Cime di Lavaredo’nun ilk kış traversi tamamlandı. Haberin detaylarına bu linkten ulaşabilirsiniz.

Rekorlar
Her kıtanın en yüksek noktasına çıkılması olarak bilinen “Yedi Zirveler” yarışmasına kardeş geldi: “İkinci Yedi Zirveler”. İtalyan dağcı Hans Kammerlander bu eylemi biraz değiştirerek her kıtanın ikinci en yüksek zirvesine tırmanma macerasını 3 Ocak tarihinde Antarktika’nın Tyree (2852 m) dağına tırmanarak tamamladı (link). Bu müsabaka dağcılığın hedeflerini yeniden üretimi bağlamında kısır bir icat olarak görülebilir: sonuçta mücadele üçüncü, dördüncü, … n’inci yedi zirvelere de dönüştürülebilir. Tabii mesele bu mücadelelerin kitleler tarafından nasıl algılandığı. Haber, Kammerlander’in sırf kendi zevki ve tecrübe ettiği macera duygusunu ön plana çıkarttığını vurguluyor.

Alex Honnold ve Hans Florine, El Capitan/Nose’daki hız rekorunu 13 dakika geliştirdiler (link)! Son rekor Dean Potter ve Sean Leary tarafından 2:36:45 idi. Geçen sene Nose rotasında Mayan Smith-Gobat ve Chantel Astorga tarafından bayanlar hız rekoru da kırıldı. Yeni rekor 7 saat 26 dakika (link).

Ödüller
2011 yılı Piolet d’Or ödülleri 21 – 24 Mart arasında Chamonix ve Courmayeur’da gerçekleştirilen etkinlikler eşliğinde sahiplerini buldu (link). Konuya ilişkin kapsamlı biçimde hazırlanmış Türkçe habere Takoz dergisinin internet sayfasından ulaşabilirsiniz. Ödüller K7 Batı (6615 m) kuzeybatı yüzü tırmanışını gerçekleştiren Sloven Nejc Marcic & Luka Strazar ve Saser Kangri II (7518 m) güneybatı yüzü ilk çıkışını yapan Amerikalı ekip Mark Richey, Steve Swenson ve Freddie Wilkinson’a verildi. Bunlara mukabile Norveçli Bjorn-Eivind Aartun ve Ole Lied’in Torre Egger çıkışı ise jüri özel ödülüne layık görüldü.

Aslında yazının sonunda Türkiye’nin de 2012 dağcılık gündemini değerlendirmek istiyordum ancak buna vaktim pek yetmediği için bu isteğimi bir sonraki yazıda eyleme dökebileceğim. Başta yazdıklarımı hatırlatmam gerekirse yüksek dağlarda uzlaşma sonucu alınan boltlamama kararlarının ihlali ve dağcılık federasyonu seçimleri geçen senenin bol tartışılan konularıydı. Boltlama ihlalleri hem yerel hem de yabancı tırmanıcılar tarafından ifa edildi ve bu tırmanışlara yönelik bir takım eylemler de tırmanış çevrelerinde büyük yankı buldu. Ama bence bu konuya dair yeni bir ilk adım Takoz ekibinin inisiyatifiyle hazırlanan protesto metninin British Mountain Council web sayfasında yer almasıydı (link). Türkiye Dağcılık Federasyon seçim öncesinde kulisler pek harketli geçmesine rağmen sonuçlarda bu dönem de bir sürpriz gerçekleşmedi. Bu konuyu daha sonra değerlendirmeye çalışacağım…

Acısıyla tatlısıyla [aaargh tamam tamam böyle bitmesin]…
Herkese neşeli ve nefis tırmanışlı bir 2013 diliyorum!
dağdelisi

3 thoughts on “2012 …

  1. Pingback: Günün tırmanışı: Ogre (7,285 m) | DağDelisi

  2. http://www.wired.com/wiredscience/2013/01/the-5-most-impressive-climbs-of-2012/?fb_action_ids=10100393754115415&fb_action_types=og.likes&fb_source=timeline_og&action_object_map=%7B%2210100393754115415%22%3A227537267381195%7D&action_type_map=%7B%2210100393754115415%22%3A%22og.likes%22%7D&action_ref_map=%5B%5D wired(ilgilenmiş?) adventure blogdan öneri alıp 5 çıkıştan bir liste yapmış:
    burada olmayan nuptse alpin stil çıkışı var, 8000likleri kuşatma stili tamamlayan koreli abladan sonra tümüne oksijensiz çıkan gerlinde abladan, ama bu yılın tartışmaları temelinde kısa bir yazıya girmekten ziyade iyi bir tırmanış olarak anılmaya değer.
    steck var listelerinde, yani seçtikleri tırmanış ve iniş dışında himalaya hız çalışmaları şu bu var, üf steck rekorlar hanesine sürekli bir şey yapıyor zaten ama bu süreklilik ve detay o kadar da ilginç gelmiyor mu artık?

    • Nuptse tırmanışını listeye alıp almamak konusunda epey kararsız kalmıştım. Çünkü çıkılan rota ya da faaliyetin stili yeni değil. Fakat çok başarılı bir kadın dağcı tarafından yapılıyor olması önemli. Burada değinmiş olmaları ve senin konuyu buraya taşımış olman iyi oldu.

      Steck ise bu sene öyle ahım şahım bir rekora kırmadı. Fakat daha ilginç bir şey yaptı: Everest’e oksijen desteği almadan çıktı ve bu şekilde tırmanışı başaran üçüncü İsviçreli oldu (İlk ikisi Loretan ve Troillet). Bu çıkışı ile ilgili güzel bir yazı da yazmış : http://www.planetmountain.com/english/News/shownews1.lasso?l=2&keyid=39627

      “Bu süreklilik ve detay ilginç gelmiyor mu artık?” Açıkçası bu sorunun kolay bşr cevabı yok. Malzeme üreticileri sponsor oldukları bu tip sporculardan sürekli böyle şeyler bekliyor. Alplerin meşhur kuzey duvarları, Yosemite vadisinin granit duvarlarındaki rekor denemeleri muhtemelen yakın zamanda bir doygunluk noktasına ulaşır gibime geliyor. Detay konusunda haklısın. Yine gelecekte daha pure/sportif ölçütlere göre rekor denemeleri moda olduğunda bütün süreç baştan başlayabilir. Bakalım neler olacak.

Yorumunuzu buraya bırakın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s